Rozmowa z Michałem Kępowiczem, Dyrektorem Departamentu Funduszy Europejskich w Ministerstwie Zdrowia na temat efektów wdrażania funduszy unijnych w sektorze ochrony zdrowia. ...

Redaktor KFE: Ile środków z funduszy strukturalnych na lata 2007-2013 przeznaczonych jest na ochronę zdrowia?

Michał Kępowicz - Środki na ochronę zdrowia zarządzane są zarówno przez Ministerstwo Zdrowia jak również inne instytucje administracji centralnej i samorządowej w tym .m.in. przez urzędy marszałkowskie w poszczególnych województwach. Ochrona zdrowia korzysta ze środków bezpośrednio skierowanych na ten sektor, ale także może sięgać po pieniądze nie wprost "przypisane" temu obszarowi, myślę tutaj np. o termomodernizacji, wsparciu infrastruktury kultury, uczelni wyższych, działaniom badawczo-rozwojowym. Z tych środków mogą korzystać różni beneficjenci działający na rzecz ochrony zdrowia.

Tak więc bardzo precyzyjne nie da się oszacować ile środków ostatecznie trafi do tego sektora. Jeśli jednak weźmiemy pod uwagę pieniądze wyłącznie dedykowane ochronie zdrowia da nam to kwotę 1,5 miliarda euro, czyli przeliczając na złotówki to około 6 mld zł.

Gdzie należy szukać informacji szczegółowych?

Program Infrastruktura i Środowisko, w tym programie jest około 411 mln euro. W Programie Kapitał Ludzki, jest około 105 mln euro.  To są te dwa programy, którymi zajmuje się Ministerstwo Zdrowia. Znaczące środki znajdują się w Regionalnych Programach Operacyjnych w których alokowano około 800 mln euro.

Należy także pamiętać o Programie Operacyjnym Innowacyjna Gospodarka, gdzie znajduje się kwota 183 mln euro przeznaczonych na rozwój systemów informatycznych w ochronie zdrowia. Łącznie daje to pokaźną sumę blisko 1,5 mld euro.

Za co odpowiada Departament którym Pan kieruje?

Departament Funduszy Europejskich zajmuje się Programem Infrastruktura i Środowisko oraz Programem Kapitał Ludzki na łączną kwotę ok 520 mln euro.

Należy pamiętać, że oprócz tych programów operacyjnych finansowanych w ramach funduszy strukturalnych są również środki z innych źródeł zewnętrznych np. z Norweskiego Mechanizmu Finansowego, Mechanizmu Finansowego EOG czy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy.

Jak dziś wygląda system wdrażania funduszy unijnych w sektorze ochrony zdrowia?

System wdrażania funduszy strukturalnych - nie tylko w ochronie zdrowia - na pewno można określić jako skomplikowany...Trudno tutaj o jakąś prostą i jednoznaczną ocenę.

Ma Pan doświadczenie z poprzedniego okresu - perspektywy finansowej 2004/2006, co się zmieniło porównując starą i nową perspektywą?

Różnice wynikają głównie z kwestii proceduralnych, specyfiki poszczególnych programów operacyjnych i konkretnych wytycznych wytworzonych na potrzeby wdrażania tych programów.

W nowej perspektywie nie dostrzegam znaczącego uproszczenia ścieżek formalno-proceduralnych w porównaniu z poprzednią perspektywą. Natomiast w zależności od programu i instytucji odpowiedzialnej za jego realizację różny jest stopień radzenia sobie z tą skomplikowaną rzeczywistością.  Moim zdaniem Ministerstwo Zdrowia i Departament Funduszy Europejskich ma powody do zadowolenia w tej dziedzinie. To zadowolenie wynika z realnych sukcesów odniesionych w 2009 roku.   Najbardziej czytelnym wskaźnikiem tempa wdrażania jest oczywiście poziom wydatkowania środków . I tu np. w  POIŚ należy podkreślić, że Ministerstwo Zdrowia w wydatkowaniu tych środków zajmuje pierwsze miejsce. Zrealizowało 290% limitu, jaki był wskazany przez Radę Ministrów. W przypadku Programu Kapitał Ludzki ministerstwo też bardzo dobrze sobie radzi na tle innych zaangażowanych instytucji osiągając poziom 130% nałożonych limitów.  Należy podkreślić, że tempo wydatkowania idzie w parze z realizację wskaźników ilościowych co również jest bardzo istotne. Żeby osiągnąć ten korzystny stan rzeczy należało włożyć sporo pracy i zastosować wiele rozwiązań i mechanizmów wsparcia wdrażania.

Jaką rolę pełni Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia?

Zarządza środkami Programu Innowacyjna Gospodarka. Jednostka Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia podległa jest Ministerstwu Zdrowia. Jest beneficjentem dwóch projektów indywidualnych. Ministerstwo Zdrowia nie jest zatem w tym przypadku Instytucją Pośredniczącą czy Wdrażającą jest Beneficjentem odpowiedzialnym za powodzenie obu powierzonych mu projektów informatycznych.

Centrum realizuje dwa projekty tj. Elektroniczna platforma gromadzenia, analizy i udostępnienia zasobów cyfrowych o zdarzeniach medycznych oraz Platforma udostępniania on-line przedsiębiorcom usług i zasobów cyfrowych rejestrów medycznych.

Ponadto na liście rezerwowej projektów indywidualnych znajduje się projekt:  Systemy związane z przebudową, dostosowaniem , utrzymaniem i monitorowaniem rejestrów i innych zasobów ochrony zdrowia przez organy publiczne w tym administrację państwową i samorządową - Platforma Rejestrów Ochrony Zdrowia (PROZ).

Ile umów na dzień dzisiejszy zostało zrealizowanych w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko?

Jeśli chodzi o PO IŚ to projekty realizowane są w ramach dwóch trybów wskazanych w ustawie o prowadzeniu polityki rozwoju tj.  w trybie konkursowym oraz w trybie projektów indywidualnych.

Do tej pory ogłosiliśmy trzy konkursy, wszystkie w 2008 roku. Konkursy dotyczyły zarówno zakupu ambulansów jak również przebudowy, rozbudowy i remontu szpitalnych oddziałów ratunkowych oraz zakładów opieki zdrowotnej o znaczeniu ponadregionalnym. Łącznie złożonych zostało ponad 440 aplikacji w ramach wspomnianych wyżej procedur konkursowych.

Konkursem który w całości został zrealizowany i zakończony jest konkurs na zakup ambulansów gdzie - na koniec grudnia - zawarto ok 111 umów o dofinansowanie.

W tej chwili przystępujemy do podpisywania umów w ramach konkursu drugiego, czyli na szpitalne oddziały ratunkowe oraz  konkursu trzeciego dotyczącego przebudowy, rozbudowy i  remontu obiektów związanych z infrastrukturą ochrony zdrowia o znaczeniu ponadregionalnym.

Tak jak mówiłem system jest skomplikowany i realizacja procedur konkursowych rozpoczętych jeszcze w 2008 roku ma finał dopiero w 2010 roku. Oprócz tego realizujemy projekty indywidualne o bardzo różnej specyfice i zakresie zadań.

Czy Pana Departament wspiera projekty które można nazwać projektami innowacyjnymi?

Napewno należy wspomnieć o projektach, które pozwolą na budowę centrów urazowych. Te projekty zostaną włączone na listę projektów indywidualnych jeszcze w tym miesiącu. Projektów dot. centrów urazowych będzie łącznie 13, w różnych miejscach Polski. Pozwolą na utworzenie specjalistycznych ośrodków, które w sposób kompleksowy będą leczyć pacjentów u których diagnozuje się ciężkie, mnogie lub wielonarządowe obrażenia ciała. Wymienię tylko kilka ośrodków w których zlokalizowane będą ww. centra Akademicki Szpital Kliniczny im. Jana Mikulicza - Radeckiego we Wrocławiu, Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 4 w Lublinie, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. Św. Barbary w Sosnowcu,  Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku.

Centra urazowe, współpracujące z systemem ratownictwa medycznego powstały i funkcjonują już m.in. w: Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Danii, Szwecji.

Kwestia centrów urazowych w Polsce była przedmiotem długich analiz i dyskusji ale w końcu ma szanse na urzeczywistnienie się.

Myślę, że to jest bardzo wartościowy pomysł. Pomysł bardzo innowacyjny w Polsce korzystający ze wzorów zaczerpniętych z innych krajów już posiadających taką infrastrukturę.

Jakimi środkami dysponujecie na ten cel?

Ogólna kwota, która jest przeznaczona z POIŚ na ochronę zdrowia nie jest imponująca, zwłaszcza jeżeli spojrzymy na te środki, które są przeznaczone na budowę dróg, na środowisko. Ponieważ jest to przysłowiowa "kropla w morzu" potrzeb niestety nie wszyscy chętni na jej zagospodarowanie będą mogli otrzymać oczekiwane dofinansowanie.

Zdajemy sobie z tego sprawę i bardzo nam zależy na tym, żeby dobrze gospodarować powierzonymi nam środkami. Dobra realizacja może się „przekuć" na dodatkowe pieniądze np. z rezerwy wykonania.

Rezerwa wykonania jest to część środków wydzielonych w ramach funduszy strukturalnych i przeznaczonych do rozdysponowania pomiędzy poszczególne programy, priorytety, sektory mniej więcej w środku trwania perspektywy finansowej. Podział odbywa się zgodnie z pewną metodologią biorącą pod uwagę m.in. tempo wydatkowania środków. Ministerstwo Zdrowia również stara się brać udział w tym swoistym konkursie, po to właśnie aby zdobyć dodatkowe środki na kolejne dobre projekty, dla następnych oczekujących w kolejce Beneficjentów.

Co Pana Departament planuje w najbliższym czasie?

Planujemy uruchomienie jeszcze jednego niewielkiego konkursu na ambulanse i dwa konkursy na budowę i remont lądowisk dla helikopterów służących dostępności do szpitalnych oddziałów ratunkowych.

Jak zapewne Pani wie, Ministerstwo Zdrowia zakupiło flotę - ponad 20 sztuk - helikopterów służących ratownictwu medycznemu i teraz jest ważne aby jak najlepiej, najbardziej efektywnie je wykorzystać. Ze środków POIŚ będziemy starali się rozbudować sieć lądowisk tak, aby umożliwić działanie helikopterów w służbie dziennej i nocnej.

Ministerstwo Zdrowia dysponuje również środkami z Programu Kapitał Ludzki. Jakie działania podejmujecie?

Alokacja środków w tym programie wynosi 105 mln euro. Zdecydowanie mniej niż w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko. Nie mniej jednak staramy się wykorzystać te środki w sposób możliwie najlepszy. W ramach tego Programu chcemy m.in. wyszkolić na studiach pomostowych 24 tys. pielęgniarek, pielęgniarzy i położnych.

Beneficjentem Systemowym jest Departament Pielęgniarek i Położnych, który współpracując z wieloma szkołami wyższymi udostępnia ten typ edukacji wielu zainteresowanym studiami pomostowymi pielęgniarkom i położnym.

Ponadto w POKL mamy jeszcze znaczący projekt realizowany przez Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP) dotyczący kształcenia lekarzy deficytowych specjalności takich jak kardiologia, onkologia, medycyna pracy. Zakładamy, że w ramach tego projektu około 1077 lekarzy ukończy pełen cykl kursów specjalizacyjnych. Kolejny interesujący projekt dotyczy wsparcia ratownictwa medycznego. Chcemy wyszkolić - w zakresie medycyny ratunkowej -  200 lekarzy, 8500 ratowników medycznych i około 2000 dyspozytorów medycznych.

Oprócz tego pamiętamy o potrzebie wzmocnienia ochrony zdrowia szkoleniami dotyczącymi zarządzania finansowego i dlatego chcemy przeszkolić ok. 6000 pracowników zakładów opieki zdrowotnej z zakresu zarządzania rachunku kosztów i informacji zarządczej oraz narzędzi restrukturyzacji i konsolidacji ZOZ.

Ile osób pracuje nad wdrażaniem tych programów?

Departamentu Funduszy Europejskich w Ministerstwie Zdrowia formalnie powstał pod koniec 2006 roku, natomiast jego potencjał instytucjonalny i operacyjny budowany był w 2007 roku tj. na dość zaawansowanym etapie procesu programowania nowej perspektywy . W Departamencie nad wdrażaniem funduszy strukturalnych pracuje ponad 30 osób, którzy stanowią doskonały i sprawdzony zespół ekspertów.

Życzenia na przyszłość...?

Oczywiście jak najmniejszej ilości problemów związanych z wdrażaniem środków UE. Prostszych funduszy ale także coraz większej świadomości beneficjentów polegającej m.in. na zrozumieniu i stosowaniu procedur i przepisów tak, aby ograniczać liczbę błędów powstających na poszczególnych etapach wdrażania.

Chciałbym aby poziom wydatkowania środków unijnych w Ministerstwie Zdrowia w roku 2010 został równie ambitnie zrealizowany jak to miało miejsce w roku poprzednim.

Życzę sobie i Beneficjentom abyśmy mieli coraz więcej wiedzy i doświadczenia.

Dziękuję za rozmowę.

Rozmowę przeprowadzono 19.01.2010r.

(Anna Królikowska - EUROFUNDS.org).